بزرگى چون نائينى و سيد ابوالحسن اصفهانى و شيخ محمد حسين اصفهانى - در فقه و اصول - و سيد حسين بادكوبه‌اى - در فلسفه - و سيد ابوالقاسم خوانسارى - در رياضيات - و حجت كوه كمرى - در رجال - و حاج ميرزا على ايروانى و ميرزا على اصغر ملكى را درك كرد و به مراتب عالى علمى و عملى نايل آمد ، امّا آنچه كه او را به مقامات عاليهء عرفان و معنويت رساند ، درك محضر استاد بىهمتايش ، مرحوم آقا ميرزا على آقاى قاضى بود . اين شخصيت الهى و كم نظير ، علاوه بر سمت استادى ، از عموزادگان ايشان بود . مرحوم علّامه طباطبائى علاوه بر دانش‌هاى جبر و مقابله و هندسهء فضايى و مسطحه و حساب استدلالى و هيئت قديم و ادبيات عرب و معانى و بيان و بديع و فقه و اصول و فلسفه و اخلاق و تفسير و فقه الحديث ، در علوم ديگرى چون جفر و رمل و علم اعداد و حساب جمل و طرق مختلف آن - كه « علوم غريبه » ناميده مىشود - مهارت و تبحّر خاصى داشت . « 1 » بازگشت به ايران مرحوم علّامه پس از دوران پرحادثه و پرخاطرهء نجف اشرف و كسب علوم و دانش‌هاى فراوان و سير مدارج معنوى ، در 1314 به دليل مشكلات مالى و تنگى معيشت ، به زادگاه خود مراجعت كرد و در قريهء شادآباد اقامت نمود و به مدّت ده سال به كشاورزى مشغول شد و گرچه در آن سامان به تأليف كتب سودمند و ارجمندى پرداخت ، ولى خود ، آن دوره را خسارت عمر دانسته است . ايشان چون مصداق « وَ جَعَلَنِي مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ » « 2 » بود ، در ادارهء آن منطقه ، كارهاى مربوط به شهردارى و دهدارى را براى رسيدن به يك جامعهء ايده‌آل روستايى ، در نقش يك مصلح و مدير مقتدر و داور عادل و وجيه و مقبول ايفا مىكرد . « 3 » عزيمت به قم و سرانجام در سال 1325 شمسى ، از آن رو كه منطقهء آذربايجان ، دستخوش ناامنى شد ،

--> ( 1 ) . يادنامه فيلسوف الهى ، ش 47 ، حزب جمهورى اسلامى ( 2 ) . مريم ( 19 ) آيه 31 ( 3 ) . مجلهء مطالعات مديريت ، ش 1 ، ص 12